سریال فرار از زندان (به انگلیسی: Prison Break) محصول ایالات متحده آمریکا بود و حق انحصار پخش آن در اختیار کمپانی شبکه رسانهای فاکس بود.
کمپانی فاکس این سریال را به شبکه های بسیاری در سراسر دنیا فروخت و همچنین تمامی قسمت های این سریال را بر روی DVD نیز عرضه کرد. این سریال از سال 2005 تا 2009 پخش می شد. در سال 2001 شبکه رسانه ای فاکس، با توجه به این که مجموعه های 24 (مجموعه تلویزیونی) و لاست (گمشدگان) را تا این حد موفق دید که در صدد رقابت با آن ها درآید، در سال 2004 با پیشنهاد پائول شیورینگ که سال ها در بایگانی خاک خورده بود موافقت کرد و شیورینگ هم سناریوی قسمت هایی از آن را نوشت و کمپانی شروع به جمع کردن گروه فیلمبرداری، تجهیزات و انتخاب بازیگران کرد. شیکاگو به عنوان محل فیلم برداری انتخاب شد و زندان جولیت به عنوان زندان خود داستان (فاکس ریور) قرار داده شد. پس از مدتی این سریال به عنوان محبوب ترین سریال جهان مشهور شد.
● داستان سریال
داستان این مجموعه تلویزیونی در مورد دو برادر است که یکی از آنها برای قتلی که انجام نداده به اعدام محکوم شده و برادرش خود را به زندان میاندازد تا با استفاده از نقشهای بسیار حرفهای او را از حکم اعدام فراری دهد. برادر قاتل؛ مایکل اسکوفیلد نام دارد که در کالج مدرک مهندسی سازه گرفته و دارای هوش فوق العادهای است. تمامی داستان اصلی سریال به فرار این دو برادر مربوط است که با اتفاقاتی که رخ میدهد جذاب تر میشود. البته فرار کردن تم اصلی این سریال، در تمام قسمتهای آن است و حتی بعد از گریختن از زندان نیز آنها به عنوان مجرمین تحت تعقیب باز هم فرار میکنند. به همین سبب مشهورترین دایالوگ این سریال Lets get hell out of here شده است.
● فصل اول
در فصل اول سریال مایکل اسکوفیلد برای نجات برادرش لینکلن باروز از زندان، که قربانی توطئه شرکت های مافیایی شده است، اقدام به سرقت از بانک میکند تا به جرم سرقت به زندان بیفتد. وی با درخواست وکیلش خود را به زندان فاکس ریور انتقال میدهند که همان زندانی است که باروز در آن زندانی است. مایکل اسکوفیلد که از قبل نقشه تاسیسات زندان را تهیه کرده بوده و به شکلی خاص روی بدنش خالکوبی کرده بود، سرانجام موفق میشود با ترفندهای جالب و هوش فوق العادهاش برادر خود را از زندان فراری دهد، اما برای این کار مجبور میشود تعدادی دیگر از زندانیها را نیز در نقشه فرار شریک کند.
● فصل دوم
فصل دوم مربوط به داستان فرار هر یک از این زندانی ها از جمله مایکل و برادرش پس از رهایی از زندان است. از هشت فراری زندان سه نفر مشته می شوند و یکی به پلیس پناه می برد. چهار نفر باقی مانده که قهرمانان سریال جز آنها هستند هم به پاناما می گریزند. بعد از گذراندن ماجراهایی در آخر مایکل به جرم آدمکشی به زندانی به نام سونا در پاناما میافتد.
● فصل سوم
در فصل سوم مایکل اسکوفیلد در سونا یک نقشه فرار را طراحی میکند و از زندان پاناما با چندین تن از زندانیان دیگر فرار میکند، ولی او که نمیخواهد خلاف کاران سابقه دار دوباره آزادانه در جامعه رها شوند ترفندی میبیند تا آنها نتوانند همراهش بیایند. با این حال مشخص میشود که نقشه زندانی کردن او در زندان پاناما کار همان شرکتهای مافیایی است و قصد آنها این بوده که مایکل مجبور شود که شخص دیگری که مورد نظر آنها است را با خود از زندان آزاد کند. دو پلیس هم در زندان پاناما حضور دارند.
● فصل چهارم
در فصل چهارم مایکل به دنبال خونخواهی معشوقه خود سارا میباشد و پس از رویارویی با عوامل کمپانی در مییابد که سارا زندهاست. با این حال مایکل مجبور میشود که در ازای آزادی خود و دوستانش به عدهای در بر اندازی شرکتهای مافیایی کمک کند. شرکت مافیایی اطلاعاتی مربوط به یک پروژه عظیم در ارتباط با انرژی را روی یک وسیله دیجیتال به نام سیلا ذخیره کرده و مایکل پی میبرد رقبای این شرکت هم به دنبال سیلا هستند. در پایان مایکل متوجه زنده بودن مادر خود میشود و پی میبرد که مادرش نیز در جرگه افرادی است که میخواهند سیلا را به دست آورند. در نهایت گروهی که از طرف سازمان ملل حمایت میشوند به کمک مایکل میآیند و او و تمام افرادی که با وی از فاکس ریور فرار کرده و جان سالم به در برده بودند (به جز یک نفر، تئودور بگول) به خاطر همکاری با این گروه که منجر به از هم پاشیدن شرکت مافیایی و دستگیری رئیس آن میشود، مورد بخشش قرار میگیرند. در دو قسمت پایانی سریال، مشخص میشود که مایکل که از بیماری مهلکی در خود آگاه بوده، در آخرین تلاش هایش با فراری دادن سارا از زندان که به قیمت جان خودش تمام میشود، میمیرد. سارا که در آن زمان باردار بوده، اسم فرزندش را مایکل میگذارد.
● عوامل تولید
فیلمنامهٔ این سریال را 11 نویسنده نوشتند و 16 کارگردان آنرا ساختند. همچنین بیش از 270 نفر به عنوان بازیگر در این سریال ایفای نقش کردند.
● موسیقی
رامین جوادی آهنگساز سریال پریزن بریک است. در آگوست سال 2007، این ساندترک منتشر شد. به علاوه جوادی با همکاری فری کورستن Ferry Corsten، نسخه میکس شدهای از موسیقی متن پریزن بریک را در سال 2006 منتشر کردهاند. اما در مورد سریال پریزن بریک، جالب است بدانید که شبکه تلویزیونی M6 فرانسه به جای تم آغازین اصلی سریال پریزن بریک، ترانهای از یک خواننده رپ به نام Faf Larage را پخش میکند، نام این ترانه Pas le temps است.
در آلمان و بلژیک هم ترانهای شاخته شده به وسیله آزاد Azad و عادل تعویل Adel Tawil و همچنین ترانهای با اجرای Leki به نام Over the Rainbow پخش میشود. همچنین اعظم علی خواننده ایرانی نیز آواز متن سریال را خوانده است.
● فرار از زندان در ایران
به دنبال پخش برنامه های گاها بی محتوا از سوی تلویزیون رسمی ایران، بعضی مخاطبین حرفه ای به تهیه سریال های خارجی در بازار سیاه روی آوردند. كه فرار از زندان یکی از انها ست. این سریال یه صورت دوبله از طریق شبکه ویدئو خانگی رسمی کشور (شرکت جوانه پویا) پخش میشود.
این سریال در اوایل سال 88 به صورت دوبله و به صورت مجاز در اختیار مردم قرار گرفت که اولین تجربه توزیع یک سریال خارجی به این شکل به شمار می رود. این مجموعه توسط دوبلور های برجسته كشور دوبله شده است و هم اكنون در فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی موجود است. این سریال یه صورت دوبله از طریق شبکه ویدئو خانگی رسمی کشور (شرکت جوانه پویا) پخش میشود.
دوبله فرار از زندان به سرپرستی عباس نباتی انجام شد. علیرضا باشكندی به جای نقش (مایكل)، ناصر نظامی (رئیس)، ظفرگرایی (ال جی)، سعید مقدم منش (فرناندو)، محمد عبادی (لینكون)، شهروز ملك آرایی (تی بگ)، فاطمه نیرومند (معاون رئیس جمهور)، نرگس فولادوند (ورونیكا)، مریم رادپور (دكتر سارا تنكردی) از جمله دوبلور هایی هستند كه در این مجموعه نقش گویی كرده اند.
همزمان با دوبله شرکت جوانه پویا، شبکه سوم سیما اقدام به پخش قسمت های ابتدایی آن کرد که پس از مدتی دوبله متوقف شد.
شبکه فارسی 1 نیز از اواخر سال 88 اقدام به پخش دوبله جدیدی از این سریال کرد. پیش بینی می شود سانسور کمتر در فارسی 1 بتواند مخاطبینی را برای فرار از زندان جذب کند.
● پشت پرده
با وجود جذابیتهای فراوان این سریال و ایده البته نه چندان جدید آن، این سریال در دنیا هرگز به رتبهای بهتر از قرار گرفتن در 2000 سریال برتر نائل نیامد. بیشترین عامل شکست این سریال ضعف های شدید کارگردانی بود. زیرا تقریبا هر فصل از این سریال را چندین کارگردان متفاوت ساختهاند. با وجود موفقیت های فصل نخست سریال که حاکی از گذاشتن وقت مناسب جهت تهیه آن بود، فصل آخر حتی 50 درصد مخاطبین فصل نخست را نداشت. مشکل آنجایی بود که همه میدانستند مایکل قرار نیست بمیرد حتی اگر تمام دنیا کشته شود. این مشکل باعث لوث شدن سریال گردید. از سوی دیگر سوالات بسیاری در ذهن بیننده همواره بی پاسخ رها میشدند.
فرار از زندان رتبه 1/9 از 10 در سایت IMDB به دست آورد و تعداد بی شمار بینندگان این مجموعه مهیج گواهی بر این ادعاست. فرار از زندان تا كنون نامزد دریافت جوایزی هم چون Golden Globe و Emmy شده است. برای فیلم برداری این مجموعه در محل های مشخص شده و هزینه استفاده از آن ها 2 میلیون دلار برای هر قسمت خرج شده است و تصویر برداری، تدوین، نور پردازی و در مجموع جلوه های تصویری و صوتی در خور توجه هستند. بازی های حساب شده و آگاهانه بازیگران پر تعداد و یا نام های آشنا و بزرگ آن ها و کارگردانی خوب دلیل تفاوت این مجموعه است. اما عامل مهمی كه مجموعه فرار از زندان را به اثری در خور توجه تبدیل کرده است داستان و ظرافت های موجود در آن اثر است؛ مواردی مثل این که مایکل نقشه زندان را روی تمام بدن خود آن هم به شکل تصویری به طور كامل نا مربوط خال کوبی کرده است، یا در رابطه پیچیده ای که او با بعضی از زندانیان دارد پی گیری بعضی از برنامه های آن ها در خارج از زندان و خیلی قبل از ورود مایکل به زندان صورت گرفته است تا در زمان مناسب از آن ها استفاده شود در نهایت تقطیع نماهای فوق العاده موفق و به جایی که از داخل به خارج از زندان و یا بالعکس صورت می گیرد، از محصور شدن دوربین در چارچوب زندان و افت ریتم اثر و به تبع آن خستگی بیننده جلوگیری می کند.
● بازیگران و نقشها
ونتورت میلر در نقش مایکل اسکوفیلد قهرمان باهوش و البته مهربان داستان.
دامینیک پرسل در نقش لینکلن باروز (برادر مایکل) که فردی خلافکار خورد است که گرفتار توطئه می شود. اما قلبی مهربان دارد.
پائول ادلستین در نقش پل کلرمن بازیگر 39 ساله، قاتل بی وجدان وابسته به سازمان که بسیاری از شخصیت های اصلی خوب داستان به دست او کشته می شوند.
رابرت نپر در نقش تئودور بگ ول (تی بگ، یک منحرف جنسی و هم زندانی مایکل و لینک). در طول داستان افراد زیادی به دست او به قتل می رسند.
آمائوری نولاسکو در نقش فرناندو سوکره (هم سلولی مایک و بهترین دوست او در تمام مدت سریال). او متهم به سرقت مسلحانه است و به خاطر معشوق خود چنین کاری کرده است. در آستانه ازدواج معشوقه خود، مجبور به فرار از زندان می شود.
سارا وین کالایز در نقش دکتر سارا تانکردی دکتر بهداری زندان، معشوقه مایکل و دختر فرماندار. در فرار از زندان به مایکل کمک می کند ولی خیلی زود متوجه می شود خودش و پدرش هم هدف سازمان هستند.
وید ویلیامز در نقش براد بلیک (افسر ارشد زندان) در ابتدا زندانیان را آزار می دهد. در فصل دوم او که از زندان اخراج شده به دنبال فراریان می افتد و با یک پاپوش خودش به زندان می افتد.
ویلیام فیچنر در نقش آلکس ماهون (افسر FBI) یک پلیس بی رحم که زندانیان را به جای دستگیری به قتل می رساند.
رابرت ویتسون در نقش لچرو زندانی ارشد زندان سونا و قاچاقچی مواد مخدر.
پیتر استرمر در نقش جان آبروزی زندانی ارشد و یکی از هشت فراری و عضو یک گروه مافیایی که سر انجام توسط آلکس ماهون کشته می شود.
گریس وانس در نقش جیمز ویسلر او کسی است که در فصل 3 سازمان دستور نجات او را از زندان سونا به مایکل می دهد.
دانای گارسیا در نقش سوفیا همسر جیمز ویسلر که زن بسیار خوبی است.
راکموند دانبار در نقش بنجامین فرانکلین (هم زندانی مایکل و لینک) که بسیار به خانواده خود علاقه دارد.
جودی لین اوکیف در نقش گرچن مورگان یکی از اعضای کمپانی که قاتلی بی رحم، باهوش و غیر قابل اعتماد است.
مارشال آل من در نقش ال جی باروز (پسر لینکلن باروز)
جف تری در نقش ترنس استیدمن، برادر معاون رییس جمهور
رابین تونی در نقش ورونسیا تون وان، وکیل لینکن باروز که در قسمت ابتدایی فصل 2 وقتی پی می برد جف تری زنده است، توسط عوامل سازمان کشته می شود.
سیلاس وایر میشلدر نقش های وایر، هم اتاقی دوم مایل اسکوفیلد که یک بیمار روانی است. اما حافظه فوق العاده ای دارد. او یکی از هشت فراری زندان فکس ریور است که هنگام بازداشت توسط آلکس ماهون تحریک می شود و خودکشی می کند.
فرانک گریلو در نقش نیک ساورین، وکیل لینکن باروز که با تهدید دوستان جان آبروزی به او کمک می کند ولی بعدا پشیمان می شود و همراه پدرش توسط افراد او به قتل می رسند.
چارلز وستورلند در نقش موسا واتسون، مردی که متهم به سرقت یک و نیم میلیون دلار پول بوده و به خاطر بیماری دخترش تصمیم به فرار می گیرد اما توسط بلیک هنگام فرار زخمی می شود و به قتل می رسد.